Lidgelden VZW’s onderworpen aan BTW?

Lidgelden vormen de voornaamste financieringsbron voor VZW’s. Algemeen gesteld, is het lidgeld een betaling om te kunnen genieten van het lidmaatschap van een vereniging waardoor men recht krijgt op de door de vereniging verstrekte diensten. Dient op deze ledenbijdrage nu BTW te worden aangerekend?

Een handeling is slechts belastbaar wanneer ze “onder bezwarende titel” wordt gesteld. Enkel wanneer er een rechtstreeks verband bestaat tussen de verstrekte dienst en de tegenprestatie (ledenbijdrage) kan men spreken van een belastbare handeling die onderworpen is aan BTW, tenzij het BTW-Wetboek in een vrijstelling voorziet.

Zo voorziet ons BTW-Wetboek o.m. in een vrijstelling voor sportverenigingen wanneer de verstrekte dienst betrekking heeft op het beoefenen van de sport, geen winstoogmerk wordt nagestreefd én tenslotte de ontvangen inkomsten worden aangewend ter financiering van de exploitatie (art. 44, §2, 3° W. BTW).

Indien echter activiteiten/diensten worden ontwikkeld die de sportbeoefening te buiten gaan (zoals exclusieve toegang tot een club met extra voordelen/diensten zoals o.a. het gebruik van ligstoelen, tafels en parasols), dient derhalve onderzocht te worden of er een rechtstreeks verband bestaat tussen deze diensten en het ontvangen lidgeld. Slechts wanneer een direct verband aanwezig is tussen de dienst en haar tegenprestatie, kan men spreken van een belastbare handeling die zal onderworpen zijn aan BTW.

Het Europese Hof van Justitie verwoordt dit criterium als het bestaan van een rechtsbetrekking tussen de betrokken partijen waarbij over en weer prestaties worden uitgewisseld en de door de dienstverrichter ontvangen vergoeding de daadwerkelijke tegenwaarde vormt voor de aan de ontvanger verleende dienst.

In navolging van Europese en nationale rechtspraak heeft het Hof van Beroep in een arrest van 26 juni 2007 beslist dat er een rechtstreekse verband bestaat wanneer alle leden tegen een betaling van een lidgeld een direct voordeel genieten in de zin van exclusieve clubvoordelen waardoor zij als gebruikers van deze diensten worden aangemerkt. Het enkel bestaan van niet-geïndividualiseerde handelingen is thans niet meer voldoende om aan een BTW-heffing te ontsnappen. Om aan het toepassingsgebied van de BTW te ontsnappen mogen collectieve handelingen tevens geen direct voordeel verschaffen aan de leden.

Het tegenargument dat deze bijkomende voordelen/diensten de BTW-behandeling van de hoofddienst (vrijgesteld van BTW) dienen te volgen in toepassing van het “accessorium sequitur principale principe” (bijzaak volgt hoofdzaak) werd niet aangenomen door het Hof van Beroep vermits er dan een nauw, onlosmakelijk verband dient te bestaan tussen de hoofd- en bijdienst. Het hof achtte in casu dergelijk verband niet aanwezig vermits de exclusieve clubvoordelen los staan van de actieve sportbeoefening. Daarenboven dienen de vrijstellingen uit artikel 44 van het BTW-Wetboek immers beperkt geïnterpreteerd te worden.

Concreet betekent dit dat VZW’s ingevolge deze rechtspraak kunnen gekwalificeerd worden als gemengde belastingplichtigen met een gedeeltelijk recht op aftrek omdat over een deel van het lidgeld BTW dient te worden afgedragen.