Een octrooi is een intellectueel eigendomsrecht ter bescherming van technische uitvindingen, bijvoorbeeld een product of een werkwijze.
Deze bijdrage wil een aantal fiscale aspecten inzake octrooien behandelen, meer bepaald:
1) Hoe worden octrooi-inkomsten belast in de personenbelastingen en in de vennootschapsbelastingen in geval van uitbating van een octrooi ?
2) Hoe wordt de prijs van een octrooi belast in de personenbelastingen en in de vennootschapsbelastingen in geval van verkoop van het octrooi ?
3) Is het wenselijk om de octrooi-inkomsten in persoonlijke naam, dan wel in naam van de vennootschap te ontvangen ?
Vandaag staan we stil bij de belastbaarheid in de personenbelasting van de inkomsten uit de uitbating en de verkoop van een octrooi.
1) Belastbaarheid van de inkomsten uit de uitbating van een octrooi
Belast als een roerend inkomen
Krachtens artikel 17, §1, 3 ° WIB 92 en artikel 22, § 3 WIB 92 zijn inkomsten van verpachting, gebruik en concessie van roerende goederen belast als roerende inkomsten. Enkel het netto-roerend inkomen dient aangegeven te worden. Dit zijn dus de bruto-inkomsten, verminderd met de kosten. Bij gebrek aan bewijskrachtige gegevens omtrent de kosten mag forfaitair 15 % kosten weerhouden worden. Samengevat dient dus slechts 85 % van de inkomsten uit de uitbating van octrooien aangegeven te worden en deze zijn belast aan een goedkoop tarief van 15 %, vermeerderd met de gemeentebelastingen.
Belast als een beroepsinkomen
Wanneer de uitbating van het octrooi zeer nauwe banden vertoont met de huidige beroepswerkzaamheid, dan loopt men het risico dat de administratie de inkomsten uit de uitbating van het octrooi gaat beschouwen als een beroepsinkomen en deze inkomsten dus ook als dusdanig gaat belasten. Dit zou betekenen dat de inkomsten uit de uitbating van het octrooi als baten belast worden aan het marginaal tarief in de personenbelastingen. De marginale tarieven in de personenbelastingen lopen snel op tot 45 à 50 % (+ gemeentebelastingen).
Tevens dienen er op deze inkomsten binnen drie jaar ook nog sociale zekerheidsbijdragen betaald te worden. Uiteindelijk houdt men op die wijze netto nog slechts een schamele 30 à 35 % over.
2) Belastbaarheid van de verkoop van een octrooi
Belast als een divers inkomen
Krachtens artikel 90, 1° WIB 92 zijn belastbaar ‘alle winsten of baten, hoe ook genaamd, die zelfs toevallig en buiten het uitoefenen van een beroepswerkzaamheid voortkomen uit een prestatie, verrichting, speculatie of een dienst bewezen aan een derde met uitzondering van de verrichtingen die kunnen gekwalificeerd worden als daden van een normaal beheer van een patrimonium dat bestaat uit roerende goederen, onroerende goederen en portefeuillewaarden’.
Een octrooi is noch een roerend goed of onroerend goed, noch een portefeuillewaarde. Hierdoor kunnen de inkomsten uit de verkoop van een octrooi niet vrijgesteld worden van belastingen als een daad van normaal beheer van een privaat patrimonium. Integendeel, de Commentaar op het WIB 92 stelt onder nr. 90/7, 5° heel duidelijk :
“Zijn als in artikel 90, 1° WIB 92 bedoelde diverse inkomsten belastbaar, de baten zonder beroepskarakter die worden behaald, niet alleen door speculatie, maar ook door “het gewoon beheer” van een privaat vermogen, voor zover het geen onroerende goederen, portefeuillewaarden en roerende voorwerpen betreft, maar bv. onlichamelijke goederen of waarden, zoals de technische kennis, de handelskennis en cliëntèle opgedaan bij het uitoefenen van enigerlei tijdverdrijf of hobby, uitvindingsoctrooien, technische procédés,…”.
Bij een belasting als divers inkomen zijn de netto-inkomsten uit de verkoop van een octrooi onderworpen aan een tarief van 33 % (+ gemeentebelastingen). Onder netto-inkomsten verstaat men de bruto-inkomsten (verkoopprijs) verminderd met de kosten die men gemaakt heeft in het kader van de verwerving van het uitvindingsoctrooi en de verkoop. De aftrek van een “kostenforfait” kan niet voor diverse inkomsten.
Uit het feit dat de inkomsten van de uitbating van het octrooi als roerende inkomsten aangegeven worden, volgt automatisch dat de verkoopprijs of de meerwaarde die gerealiseerd wordt bij de verkoop van het octrooi, geenszins een beroepsinkomen kan zijn.
Belast als een beroepsinkomen
Wanneer de inkomsten uit de uitbating van het octrooi als beroepsinkomsten beschouwd worden, dan volgt hieruit dat ook de verkoopprijs (of de meerwaarde op de verkoop van het octrooi) als een beroepsinkomen gezien moet worden en belast zal worden tegen het marginaal tarief. Gewone meerwaarden op immateriële vaste activa komen niet in aanmerking voor een afzonderlijk tarief. Enkel als er op het immaterieel vast actief afgeschreven werd, komt de nettomeerwaarde in aanmerking voor een gespreide taxatie van de meerwaarde (eveneens tegen marginaal tarief). Om de gespreide taxatie te mogen toepassen geldt ook nog een voorwaarde van wederbelegging binnen een bepaalde termijn.
Wordt het octrooi verkocht ter gelegenheid van de stopzetting van de beroepswerkzaamheid, dan kan er desgevallend een afzonderlijk tarief van toepassing zijn. In de regel bedraagt dit tarief 33 % (+ gemeentebelastingen) voor zover de meerwaarde op de immateriële vaste activa niet groter is dan de som van de winsten van de laatste vier jaren, maar onder bepaalde voorwaarden (pensionering vanaf 60 jaar, overlijden of gedwongen definitieve stopzetting) wordt dit tarief verlaagd tot 16,5 % (+ gemeentebelastingen). Uit de wettekst zelf blijkt niet duidelijk of het tarief van 16,5 % dan toepasselijk is op de ganse nettomeerwaarde of enkel op het gedeelte dat niet hoger is dan de som van de winsten van de laatste vier jaren. In de Commentaar op het WIB 92 onder het nummer 171/195 staat te lezen dat het dit laatste is. Op het gedeelte dat hoger is dan de samengetelde winst van de laatste vier jaren is het progressief tarief van toepassing. Dit werd trouwens bevestigd door een arrest van het Hof van Beroep van Luik van 5 januari 2006.
Investeringsaftrek
Wanneer een natuurlijke persoon een nieuw octrooi voor zijn beroep aanschaft, dan mag hij een verhoogde investeringsaftrek toepassen van 13,5 % op de aanschaffingsprijs. Krachtens artikel 47 bis KB/WIB 92 is een octrooi of een recht tot exploitatie van een octrooi nieuw wanneer het nooit door een onderneming is gebruikt voor het uitoefenen van haar beroepswerkzaamheid in België. Iemand die een octrooi zelf uitvindt heeft geen recht op een investeringsaftrek, want hij heeft er niets voor betaald.
