Bij de gesplitste aankoop van goederen (de blote eigendom door één persoon en het vruchtgebruik door een andere persoon) verwerft de blote eigenaar de volle eigendom van het goed na overlijden van de vruchtgebruiker en dit in principe met vrijstelling van successierechten.
De wetgever heeft evenwel een fictie ingebouwd in artikel 9 van het Wetboek Successierechten, stellende dat het gesplitst aangekochte goed geacht wordt zich in volle eigendom te bevinden in de nalatenschap van de overleden vruchtgebruiker en door de blote eigenaar als legaat is verkregen. Bijgevolg dient de blote eigenaar toch successierechten te betalen voor het betrokken goed.
Aan deze fictiebepaling kan ontsnapt worden indien aangetoond wordt dat de verwerving van het goed geen bedekte bevoordeling ten behoeve van de blote eigenaar beoogt.
Het vermoeden van bedekte bevoordeling wordt weerlegd door drie bewijzen:
1/ de blote eigenaar beschikte ten tijde van de aankoop over voldoende eigen middelen om de aankoop van de blote eigendom te financieren
2/ de blote eigenaar heeft de aankoop van de blote eigendom effectief volledig met eigen middelen betaald
3/ de opsplitsing van de aankoopprijs tussen het aandeel vruchtgebruik en het aandeel blote eigendom is correct gebeurd.
De vraag stelt zich hoe de berekening van het vruchtgebruik dient te gebeuren om aan de derde voorwaarde te voldoen.
Aangezien de berekeningsmethode uit het Wetboek Registratierechten en het Wetboek Successierechten voorbijgestreefd zijn, wordt in de notariële praktijk dikwijls gebruik gemaakt van de zogenaamde “Ledoux sterftetabellen”.
De Minister van Financiën heeft in zijn antwoord op een parlementaire vraag gesteld dat de belastingadministratie als gedragsregel heeft de berekening van de waarde van het vruchtgebruik door de partijen te aanvaarden ongeacht welke overlijdenstabel zij gebruiken.
De administratie kan zich derhalve niet op het artikel 9 van het Wetboek Successierechten beroepen indien zij van mening zou zijn dat de op basis van de Ledoux-tabel berekende waarde van het vruchtgebruik te laag is en er dus sprake is van een bedekte bevoordeling ten behoeve van de blote eigenaar.
J. FRANS
9 February, 2010
Is het mogelijk om samen met de te begunstigen persoon een vennootschap onder firma (maatschappelijk doel bijvoorbeeld immobiliënbeheer) op te richten die de blote eigendom koopt en zelf het vruchtgebruik te houden?
Aanvaard de fiscus zoiets en wat zijn de fiscale gevolgen?
Cindy Dhondt
16 February, 2010
Dergelijke constructie heeft wel als gevolg dat bij het uitdoven van het vruchtgebruik (ingevolge overlijden van de natuurlijke persoon-vruchtgebruiker) de volle eigendom verworven wordt door de vennootschap, en dus niet door de natuurlijke personen-aandeelhouders van deze vennootschap.
In de praktijk wordt er meestal voor geopteerd om het vruchtgebruik te laten aankopen door de vennootschap voor een bepaalde periode (bv 20 jaar) en de blote eigendom door de natuurlijke persoon. Na het verstrijken van deze periode komt de volle eigendom toe aan de natuurlijke persoon-blote eigenaar.
Een combinatie van gesplitste aankoop met een aankoop in onverdeeldheid is tevens een fiscaal interessante piste (vb 5% in volle eigendom en 95% in blote eigendom door natuurlijke persoon en 95% in vruchtgebruik door de vennootschap).