Schenken van kunst allemaal goed en wel voor de ‘occasionele’ kunstverzamelaar horen wij u zeggen, maar wat wanneer het gaat over de meer ‘gevestigde’ verzamelaar.
Deze blijft graag zo veel mogelijk controle houden over zijn collectie, bovendien kan het beeld van een verbrokkelde verzameling voor de ware kunstliefhebber een nachtmerrie zijn.
Nu kan men dit laatste vermijden door de volledige kunstcollectie bij testament na te laten aan één erfgenaam. Voordeel is dat andere erfgenamen dit deel niet meer in natura kunnen opeisen, nadeel is dat er voldoende middelen (of goederen) moeten zijn om de waarde van hun voorbehouden erfdeel te voldoen. Uiteraard is de verervingstechniek vanuit fiscaal oogpunt absoluut niet de meest gunstige.
Daarom wordt er bij Alaska niet zelden gekozen voor speciale vehikels die toelaten dat er over de generaties heen gewerkt kan worden, waarbij wordt voldaan aan het behoud van de controle, het instandhouden van de verzameling als geheel én het vermijden van een financieel bloedbad.
De specifieke oplossing zal vaak afhangen van het feit of we te maken hebben met dynamische dan wel met statische collecties. Voor een meer dynamische collectie zal men bij voorkeur kiezen voor een burgerlijke maatschap; voor een statische collectie kan men opteren voor een stichting(-administratiekantoor). Vandaag de burgerlijke maatschap.
<strong>Burgerlijke maatschap
De burgerlijke maatschap is een overeenkomst waarbij ten minste twee ‘maten’ goederen voor een langere duur inbrengen in een onverdeeldheid zonder rechtspersoonlijkheid, dit in ruil voor deelbewijzen. Deze onverdeeldheid maakt het perfect mogelijk om een dynamische kunstcollectie te beheren.
De eerste stap is vaak deze waarbij de verzameling in de burgerlijke maatschap wordt ingebracht, zonder dat hierop registratierechten zijn verschuldigd. De oprichting van de burgerlijke maatschap is niet aan bepaalde vormen of openbaarmakingverplichtingen onderworpen. Het is echter wel aan te raden om omvattende statuten op te stellen (met het oog op het bewijs en de goede werking van de burgerlijke maatschap).
De vrijheid bij het uitwerken van de statuten is zeer groot vermits er zeer weinig wettelijke beperkingen zijn. Bonus van deze techniek is haar low profile karakter voor de kunstbezitter.
De inbreng wordt vervolgens gevolgd door een schenking van de deelbewijzen, niet zelden voor een buitelandse notaris. Aangezien de kunstverzameling ondergebracht is in de burgerlijke maatschap, zijn het namelijk de deelbewijzen van de maatschap (en niet de werken uit de verzameling) die het voorwerp zijn van de schenking.
Het behoud van het beheer en de controle over de verzameling is gegarandeerd vermits over het algemeen de schenker zal aangesteld worden als zaakvoerder van de maatschap, en dit meestal voor de duur van het leven.
Dit alles geldt zolang de burgerlijke maatschap bestaat. In beginsel komt er een einde aan de burgerlijke maatschap van zodra één van de maten overlijdt, tenzij men gebruik maakt van een voortzettingsbeding of een tontinebeding. Wanneer de maatschap toch ophoudt te bestaan wordt op een geregistreerde verdelingsakte een vast recht van 25 euro geheven (roerende goederen).
Let wel, de burgerlijke maatschap, waarin een kunstverzameling wordt beheerd, moet zich tijdens haar leven beperken tot activiteiten van burgerlijke aard. De maatschap zal er zich dus voor hoeden om door haar handelingen de facto commerciële activiteiten te ontplooien. Dit laatste heeft namelijk gevolgen op het vlak van fiscaliteit en de aansprakelijkheid van de maten.
