De positie van de schuldeiser bij een gerechtelijke reorganisatie – algemene regels

De Wet betreffende de continuïteit van ondernemingen van 31 januari 2009 (bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad van 9 februari 2009) voorziet in een nieuwe en meer soepele procedure van de gerechtelijke reorganisatie. Hierbij ligt de klemtoon op de continuïteit van de activiteiten van de onderneming.

Een logisch gevolg hiervan is dat de rechten van de schuldeiser aanzienlijk beknot worden.

Een gerechtelijke reorganisatie kan via drie scenario’s verlopen: door een minnelijk akkoord, door een collectief akkoord of door overdracht onder gerechtelijk gezag.

Er zijn algemene regels die de positie van de schuldeiser regelen bij een gerechtelijke reorganisatie.

Daarnaast zijn er specifieke regels m.b.t. de rechten van de schuldeiser, afhankelijk of het een minnelijk akkoord, een collectief akkoord of een overdracht onder gerechtelijk gezag betreft.

Een overzicht van de specifieke regels zal in een afzonderlijke bijdrage worden behandeld.

Het verzoek tot gerechtelijke reorganisatie

Vanaf de neerlegging van het verzoekschrift tot gerechtelijke reorganisatie door de schuldenaar kan deze niet meer failliet verklaard worden en worden tevens alle tenuitvoerleggingsmaatregelen tot tegeldemaking van het vermogen van de schuldenaar geschorst. Reeds verrichte beslagen behouden evenwel hun bewarend karakter.

Indien een schuldeiser toch het faillissement van de schuldenaar zou aanvragen of een executiemaatregel treft op het vermogen van de schuldenaar, kan de schuldenaar de stopzetting ervan vragen.

Alvorens de rechtbank uitspraak doet over het ingediende verzoek, wordt de schuldenaar zelf, maar tevens de tussenkomende schuldeisers gehoord.

De procedure van gerechtelijke reorganisatie zal worden geopend van zodra de continuïteit van de onderneming, onmiddellijk of op termijn, is bedreigd en de vereiste stukken (o.a. lijst van de schuldeisers, staat van activa en passiva en een resultatenrekening van niet meer dan drie maanden oud, voorstellen tot herstel, sociaal plan) werden neergelegd. De gerechtelijke organisatie is dus zeer toegankelijk voor de schuldenaars, wat in het nadeel van de schuldeisers uitdraait.

De periode van opschorting

De procedure van gerechtelijke organisatie moet de schuldenaar de mogelijkheid geven om een reorganisatie uit te werken zonder de hete adem van zijn schuldeisers in zijn nek te voelen.

Door de opening van de gerechtelijke reorganisatie worden de rechten van de schuldeisers aan banden gelegd door volgende beperkingen:

- de schuldeisers kunnen geen enkel middel van tenuitvoerlegging op het vermogen van de schuldenaar voortzetten of aanwenden;
- de schuldenaar kan niet meer failliet worden verklaard of gerechtelijk ontbonden;
- de schuldeisers kunnen geen enkel beslag meer leggen, noch bewarend noch uitvoerend, op het vermogen van de schuldenaar;
- de vrijwillige betaling door de schuldenaar van bepaalde schuldeisers blijft mogelijk;
- schuldvergelijking is enkel toegestaan in specifieke gevallen (zie verder);
- de lopende overeenkomsten worden niet beëindigd (evenzo voor de modaliteiten van hun uitvoering), ook al werd contractueel anders bedongen;
- de schuldenaar die zich heeft schuldig gemaakt aan contractuele wanprestatie, kan dit remediëren door deze wanprestatie ongedaan te maken binnnen een termijn van 15 dagen nadat de schuldeiser de schuldenaar opnieuw in gebreke heeft gesteld na de uitspraak van de rechter tot aanvaarding van het verzoek tot gerechtelijke reorganisatie;
- zogenaamde strafbedingen blijven zonder gevolg;
- de schuldenaar kan een lopende overeenkomst niet langer uitvoeren indien de niet-uitvoering noodzakelijk is om een reorganisatieplan te kunnen voorstellen aan de schuldeisers of om de overdracht onder gerechtelijk gezag mogelijk te maken.

Er vindt geen samenloop van de schuldeisers plaats. De gelijke behandeling van de schuldeisers wordt dus niet vooropgesteld.

De vrijwillige betaling van schulden door de schuldenaar blijft steeds mogelijk. Dit geldt zowel voor nieuwe als voor oude schulden. Belangrijk hierbij is dat deze vrijwillige betalingen in een later faillissement niet kunnen betwist worden wegens plaatsgevonden in de zogenaamde verdachte periode.