Schenkingen zijn een courant gebruikte en interessante manier om bij leven goederen van het ene vermogen naar het andere te laten overgaan.
Vaak gaat dit echter gepaard met enkele persoonlijke ongemakken van de schenker: hij zal zich namelijk dadelijk en onherroepelijk moeten ontdoen van de geschonken goederen. Deze goederen verdwijnen met andere woorden definitief uit zijn vermogen. Dit is vaak een hinderpaal om effectief tot schenking over te gaan.
In de vermogensrechtelijke planningspraktijk is daarvoor een oplossing bedacht, namelijk: het voorbereiden van de schenkingsconstructie.
In dit kader zal er gewerkt worden met volmachten. We kunnen hier dan ook spreken over de schenking in extremis. “In extremis”, want men gaat proberen om de ongemakken die de schenker ervaart, op een zo laat mogelijk tijdstip aan de orde te laten komen.
De vraag is echter waarom men dat zou doen? Wat zijn de positieve en negatieve punten van deze constructie? We zetten het voor u even op een rijtje.
Het is een feit dat het fiscaal gezien veel aantrekkelijker is om tot schenking over te gaan (althans wanneer we te maken hebben met roerende goederen), dan wanneer diezelfde (roerende) goederen vererfd worden via de ‘normale weg’ of via testament. In deze laatste gevallen zal men als erfgenaam echter onderworpen worden aan de successierechten, die dubbel progressief worden toegepast: de toegepaste tarieven zijn afhankelijk van de netto-waarde van de vererfde goederen en van de verwantschapsgraad van de rechtsverkrijgende met de erflater.
De fiscale wetgever heeft gesteld dat schenkingen onderworpen zijn aan registratierechten, ook wel schenkingsrechten genaamd. Voor roerende goederen geldt in Vlaanderen een (redelijk) laag tarief: 3% voor schenkingen in de rechte lijn of 7% voor alle andere schenkingen. Deze tarieven kunnen worden betaald op schenkingen die amper enkele minuten geleden verleden zijn. Het is zo dat deze schenkingsrechten van toepassing blijven, ongeacht het moment van overlijden. Het enige wat dient te gebeuren, is dat uw schenking tijdig op het registratiekantoor aangeboden wordt om van het voordelige tarief van de schenkingsrechten te genieten en bijgevolg niet onder het veel minder gunstig regime van de successierechten te vallen.
Bij de schenking in extremis gaat de schenker zijn schenking zo lang mogelijk uitstellen, als het ware tot op het allerlaatste moment. We kunnen wel stellen dat de schenker lijdt aan het ‘naaktheidssyndroom’: hij voelt zich in zijn hemdje gezet door de goederen weg te schenken. Het is dus zo dat hoe langer er gewacht wordt om te schenken, hoe minder nadelige gevolgen de schenker zal ondervinden met betrekking tot het onmiddellijke en de onherroepelijke ‘verlies’ van de goederen uit zijn vermogen.
Echter, dat wachten tot op het laatste moment houdt ook een risico in, want het kan op een bepaald moment plots heel snel gaan. Vandaar de oplossing: de schenking in extremis, door te werken via de voorbereiding van de schenking.
Bij de schenking via volmacht zal de schenking voorbereid worden. Er wordt aan de notaris gevraagd om het schenkingsaanbod reeds op te maken. Aan de notaris wordt dan de volmacht gegeven om, als het moment daar is, het schenkingsaanbod aan te bieden aan de begiftigde. Deze laatste zal vervolgens tot aanvaarding kunnen overgaan en zich snel naar het registratiekantoor haasten om de voltooide schenking te laten registreren.
Belangrijk hierbij is dat de schenking aanvaard is voor het overlijden. Het is namelijk ook zo dat men de schenking te laat kan aanbieden ter registratie, waardoor het gaat om een schenking die verleden is binnen de 3 jaar voor het overlijden waarop nog geen registratierechten zijn betaald! In dat geval valt men onder één van de fictiebepalingen uit het Wetboek der Successierechten, waardoor er wél successierechten (en dus geen voordelige schenkingsrechten) zullen moeten betaald worden.
Samengevat: wat gebeurt er juist?
Er wordt een schenkingsaanbod opgemaakt; er worden de nodige volmachten opgesteld en vervolgens wordt dit alles in ‘de frigo’ van de notaris gestoken. Op het moment dat het ‘nodig’ is, gaat iemand de notaris, of de persoon die de volmacht heeft om de akte aan te bieden, opbellen en zal er tot aanvaarding overgegaan worden.
Daarbij is het ook mogelijk om nog een stapje verder te gaan en aan de notaris ook een volmacht te geven om te aanvaarden! Let wel op: op dit moment is er nog geen aanbod en nog geen aanvaarding, er zijn enkel volmachten! Deze constructie heeft als doel om zo lang mogelijk te wachten om de schenking effectief uitwerking te laten krijgen.
Op deze manier kunnen de grootste nadelen die aan de schenking verbonden zijn, grotendeels uitgesloten worden.
De techniek van voorbereiding van de schenking is echter ook niet zaligmakend, want men loopt steeds het risico dat men te laat is. Wanneer de toekomstige schenker plots overlijdt, zijn de getroffen voorbereidingen een maat voor niets geweest. Daarbovenop mag niet uit het oog verloren worden dat men ook tijdig op het registratiekantoor moet geraken, dit wil zeggen: voor het overlijden van de betrokken schenker.
Tempus fugit…
