Minderwaarde en waardeverminderingen op aandelen worden als aftrekbare beroepskosten aanvaard op voorwaarde dat ze worden geleden n.a.v. de gehele verdeling van het maatschappelijk vermogen van de vennootschap waarvan de aandelen worden aangehouden en tot ten hoogste het bedrag van het gestort kapitaal dat door deze aandelen wordt vertegenwoordigd. (artikel 198, 7° WIB/92)
De vraag is of het faillissement van de vennootschap waarvan de aandelen worden aangehouden aanleiding kan geven tot fiscaal aftrekbare minderwaarden?
Op deze vraag werden een aantal parlementaire vragen gesteld. De Minister van Financiën stelde dat er slechts sprake zou zijn van een gehele verdeling van het vermogen van een vennootschap wanneer deze vennootschap wordt ontbonden. (op het tijdstip van de vereffening van de vennootschap).
Dus minderwaarden die naar aanleiding van het faillissement van een vennootschap werden geboekt zijn niet aftrekbaar wanneer de vennootschap naar aanleiding van het faillissement niet tegelijkertijd formeel in vereffening werd gesteld. Later nuanceerde de minister zijn antwoord en meldde dat de aftrek van minderwaarden op aandelen reeds fiscaal verantwoord kunnen zijn wanneer er wegens ontoereikende activa of een negatief vermogen geen eindverdeling aan de aandeelhouders kan plaatsvinden en de vereffenaar/ curator ingevolge problemen met de verdeling onder de schuldeisers of wegens hangend geschil nog niet tot de afsluiting kan overgaan.
De Administratie leidde uit dit alles af dat minderwaarden op aandelen die worden geleden n.a.v. het faillissement van een vennootschap in de regel niet voor aftrek als beroepskosten in aanmerking komen.
Het Hof van Beroep te Brussel ging hier niet mee akkoord (19/2/1999). Volgens het Hof kan uit de tekst van artikel 198 WIB 1992 niet afgeleid worden dat de aftrek als beroepskost van minderwaarden en waardeverminderingen op aandelen zou beperkt zijn tot de gevallen waarin deze verliezen ontstaan naar aanleiding van de ontbinding en de vereffening van de vennootschap. Ook indien bij een nog niet ontbonden vennootschap de curator van een failliete vennootschap het vennootschapsvermogen volledig tot aanzuivering van de schulden heeft aangewend en het faillissement met een ontoereikend actief werd afgesloten, is volgens het Hof aan de ‘verdelingsvoorwaarde’ voldaan.
In een andere casus oordeelde de Rechtbank van Namen gelijkaardig (23/4/2008). De aftrek van minderwaarden op aandelen moet niet noodzakelijk op het moment van de afsluiting van de vereffenings – of faillissementsprocedure worden gesitueerd. De aftrek kan gebeuren van zodra de verliezen vaststaan.
Deze uitspraken kenden navolging de houding van de Administratie werd meermaals bekritiseerd.
De fiscale aftrek van minderwaarden of waardeverminderingen op aandelen kan in geval van een faillissement. De vennootschap moet niet noodzakelijk worden ontbonden. De aftrek moet worden toegestaan wanneer en van zodra door de omstandigheden die tot een verdeling van het vermogen van een vennootschap leiden, een toestand ontstaat waarin conform het jaarrekeningenrecht een waardevermindering op aandelen moet worden geboekt.
Overeenkomstig artikel 66 § 2 KB/W.Venn. moet op aandelen een waardevermindering worden geboekt “in geval van duurzame minderwaarde of ontwaarding, verantwoord door de toestand, de rentabiliteit of de vooruitzichten van de vennootschap waarin de deelneming of de aandelen worden aangehouden.”
Sinds de aanpassing van de Faillissementswet van 8/8/1997 kunnen gefailleerde rechtspersonen niet langer verschoonbaar worden verklaard. Als gevolg daarvan leidt de beslissing tot sluiting van het faillissement onder de nieuwe regeling automatisch tot de ontbinding van de rechtspersoon. De sluiting van het faillissement brengt dan automatisch de sluiting van de vereffening met zich mee.
