Dat familiale ondernemingen (bedrijfsactiva) en vennootschappen (aandelen) met vrijstelling van successierechten kunnen worden vererfd is voor de meeste ondernemers niks nieuws.
De voorwaarden waaraan moet worden voldaan om geheel of gedeeltelijk van deze vrijstelling te kunnen genieten worden, niet in het minst omwille van hun gebrek aan helderheid, niet altijd goed begrepen. Voorwaarden die voor het Vlaamse gewest terug te vinden zijn in art. 60bis Wetboek Successierechten.
Neen, het is niet de bedoeling om hierna de diverse voorwaarden, waaronder de participatie- en loonlastvoorwaarden, te bespreken. Veeleer wil dit artikel wijzen op een markant nevenverschijnsel veroorzaakt door de tijdelijke afschaffing van de loonlastvoorwaarde.
Ingevolge de economische en financiële crisis is deze voorwaarde tijdelijk op nul gezet (Decreet 18 december 2009, B2 29 januari 2010 (ed. 2)) en dit heeft een merkwaardig doch gunstig effect voor de nalatenschappen waarin zich aandelen bevinden van holding- en patrimoniumvennootschappen.
Het is belangrijk te weten dat de Vlaamse decreetgever ervan uitgaat dat de economische crisis duurt van 1 september 2008 tot 1 september 2011, drie jaar dus. Voor de loonlastvoorwaarde (tot 31 oktober 2007 tewerkstellingsvoorwaarde) wordt een onderscheid gemaakt tussen enerzijds een periode van twaalf kwartalen voor het overlijden en 20 kwartalen na het overlijden.
Ingevolge de tijdelijke opnulzetting onderscheiden moeten de nalatenschappen in drie categorieën worden onderverdeeld. Met name:
1. nalatenschappen die zijn opengevallen vanaf 1 januari 2004 tot 31 maart 2009: geen loonlast- of tewerkstellingsvoorwaarde na het overlijden;
2. nalatenschappen die zijn opengevallen in de periode van 1 april 2009 tot 31 maart 2011: geen loonlastvoorwaarde voor en na het overlijden;
3. nalatenschappen die zijn opengevallen vanaf 1 april 2011 tot 30 juni 2014: geen loonlastvoorwaarde voor het overlijden.
Als men dit bekijkt moet men concluderen dat omwille van deze maatregel patrimonium- en holdingvennootschappen alvast tot 31 maart 2011 niet onderworpen zijn aan enige loonlastvoorwaarde. Met andere woorden: mits te voldoen aan de andere voorwaarden van artikel 60bis W.Succ (participatie-, jaarrekening- en aangiftevoorwaarde) kunnen de aandelen van deze vennootschappen vrij van successierechten worden vererfd. Er is actueel immers geen voorwaarde van economische activiteit gekoppeld aan de vrijstelling.
Beweren dat nalatenschappen met daarin aandelen van holding- en patrimoniumvennootschappen, die openvallen na 31 maart 2011, eveneens zouden zijn vrijgesteld van de loonlastvoorwaarden na het overlijden is allicht iets te voorbarig. Het bedrag van de te betalen loonlasten na het overlijden wordt bepaald a rato van 5/3 van het bedrag dat betaald is voor het overlijden, in casu zou dit een de facto vrijstelling betekenen want berekend op nul. De Vlaamse Minister van Financiën heeft al te kennen gegeven dat de tijdelijke versoepeling medio 2011 zal worden geevalueerd en de link met een noodzakelijke economische activiteit is dan vlug gelegd.
