De bijzondere aandacht zal vooralgaan naar de koopsom en de omschrijving van het onroerend goed.

Maar ook de oorsprong van de eigendom doet niet enkel dienst als bladvulling! De goede lezing ervan zou wel eens tot niet-aankoop kunnen doen besluiten.

We belichten hier één gegeven dat uit de oorsprong van eigendom kan blijken: de voorafgaandelijke schenking tussen echtgenoten.

Wanneer het onroerend goed in kwestie in het verleden het voorwerp heeft uitgemaakt van een schenking tussen echtgenoten en deze echtgenoten zijn nog in leven, loopt de (kandidaat-)koper risico dat deze schenking wordt herroepen. Een schenking tussen echtgenoten (buiten huwelijkscontract) is immers ten alle tijde herroepbaar.

Een dergelijke herroeping van schenking heeft terugwerkende kracht zodat de overdrachten van dit onroerend goed volgend op de (herroepen) schenking, ontbonden worden. Aldus verliezen de kopers van dergelijk geschonken, en vervolgens herroepen, onroerend goed hun rechten op dit goed.

Staat de koper dan machteloos tegen een herroeping van schenking van onroerend goed tussen echtgenoten?

Het precaire karakter van de eigendomstitels volgend op de schenking tussen echtgenoten, is bekend (althans wordt geacht bekend te zijn) aan de koper aangezien elke overdracht (incl. schenking) van onroerend goed een openbaar karakter heeft door de overschrijving op het hypotheekkantoor. De vermelding van de eigendomsoorsprong in de aankoopakte draagt eveneens bij aan de informatieverplichting door de notaris. Het gewoon voorlezen volstaat evenwel en veelal worden de gevolgen van de eigendomsovergangen na schenking tussen echtgenoten niet in detail toegelicht.

Het principe “bezit geldt als titel” (artikel 2279 Burgerlijk Wetboek) biedt ook al geen soelaas aangezien dit enkel voor roerende goederen kan toegepast worden.

Pijnlijk besluit: de koper zal ingeval van herroeping van de voorafgaandelijke schenking tussen echtgenoten, het onroerend goed in kwestie aan zijn neus voorbij zien gaan …

Heel wat maatregelen zijn ondertussen gekend. Denken we bijvoorbeeld aan de quasi verdubbeling van het voordeel alle aard voor gratis bewoning, de nieuwe berekeningswijze van het voordeel voor bedrijfswagens en de afschaffing van de interne pensioenvoorziening binnen de vennootschap. Het gaat om een resem van maatregelen die de bedrijfsleider en zijn KMO zullen treffen.

Tenslotte mag ook de nieuwe regelgeving van de Vlaamse regering omtrent successie- en schenkingsrechten niet uit het oog worden verloren.

Onze juristen binnen ons Tax & Legal department hebben de nieuwe spelregels onder de loupe genomen. Zij zullen aan de hand van praktische voorbeelden verduidelijken wat de impact er van is en toelichten wat kan ondernomen worden.

Vanaf 1 januari 2012 zijn de diensten van notarissen en gerechtsdeurwaarders echter onderworpen aan btw. In dit verband dienden zij uiterlijk op 20 januari 2012 een btw-nummer aangevraagd te hebben.

Notariële erelonen, alsook een deel van de opzoekingskosten verbonden aan notariële akten worden onderworpen aan 21% btw. Dit geldt echter niet voor alle kosten. Het gaat onder meer om de te betalen registratierechten, de inschrijvings- en transcriptiekosten van hypotheken en het rolrecht.

Facultatief wordt daarenboven toegestaan het eerste kwartaal alleen nihil-aangiften in te dienen, op voorwaarde dat tijdens deze periode geen facturen worden uitgereikt op basis waarvan medecontractanten de btw aftrekken. In de aangifte over april of het tweede kwartaal wordt dan ook de verschuldigde btw voor het eerste kwartaal opgenomen.

De notarissen en gerechtsdeurwaarders kunnen de btw recupereren die betaald werd voor de aankoop van de andere goederen en diensten dan bedrijfsmiddelen, in de mate dat deze goederen en diensten nog niet verbruikt zijn.

De btw geheven van bedrijfsmiddelen kan gerecupereerd worden voor zoveel 15den (aankoop of oprichting van nieuwe gebouwen) of zoveel 5den (andere investeringen) als er nog jaren te lopen zijn van de herzieningstermijn van 15 of 5 jaar die begon op 1 januari van het jaar van de investering. Voor deze recuperatie moet uiterlijk op 30 april (maandindieners) en 30 juni (kwartaalindieners) een inventaris worden ingediend bij het btw-kantoor.

De btw-herziening kan in iedere aangifte slechts uitgeoefend worden tot maximaal het btw-bedrag dat zonder deze herziening voor het aangiftetijdvak zou verschuldigd zijn. Het saldo wordt naar de volgende aangifte overgedragen.

Hierna wordt de focus gericht op de overdracht van een familiale vennootschap of een familiale onderneming.  Oude planningen moeten eventueel herbereken worden, bijgevolg staan de deuren voor (ver)nieuw(d)e planningen en structuren open.

Wat zijn de concrete wijzigingen sinds de jaarwisseling?

1)      In een notendop de situatie voor 1 januari 2012
Onder de oude regeling gold voor de familiale vennootschap of onderneming een vrijstelling in de successierechten. Op basis van artikel 60bis van het (Vlaams) Wetboek Successierechten kon de vererving aan 0% plaatsvinden, indien aan een aantal voorwaarden was voldaan. Hierop werd in vorige bijdragen reeds uitvoerig ingegaan.

2)      De nieuwe regeling sinds 1 januari 2012, in extenso
Vooreerst werden een aantal begrippen (her)bekeken, en desgevallend geherformuleerd. Zo onder meer voor de definities van “nettowaarde”, “aandeel”, “samenwonende” en “familie”, … .

De grootste en meest ingrijpende wijziging is de totale switch van de successie- en schenkingsrechten. Daar waar voorheen de vererving aan 0% (in de successierechten) mogelijk was, komt deze vrijstelling nu aan bod in de registratierechten. De respectievelijke artikels in het (Vlaams) Wetboek Successierechten, dan wel het (Vlaams) Wetboek Registratierechten werden bijgevolg volledig en grondig herschreven.

a)      Schenkingsrechten – principes

Sedert het Vlaams Decreet van 21 december 2011 geldt een volledige vrijstelling van schenkingsrechten voor de schenking van een familiale vennootschap of onderneming.
Het 0%-tarief geldt voor de schenking van de aandelen van een familiale vennootschap, dan wel voor de activa die door de schenker, zijn echtgeno(o)t(e) of de met hem samenwonende partner beroepsmatig werden geïnvesteerd in een familiale vennootschap of ondernemingen, en dit voor zowel:
- de volle eigendom;
- de blote eigendom;
- dan wel het vruchtgebruik.
Onder voormelde activa vallen echter niet de onroerende goederen die hoofdzakelijk tot bewoning worden aangewend of bestemd.
Indien het een schenking van aandelen betreft, dient gespecifieerd te worden dat de familiale vennootschap haar zetel van werkelijke leiding in een lidstaat van de Europese Economische Ruimte (EER) dient te hebben.

b)      Schenkingsrechten – curiosa

De vernieuwde participatievoorwaarde.
De vrijstelling van schenkingsrechten geldt enkel op voorwaarde dat de aandelen van de vennootschap op het ogenblik van de schenking voor minimaal 50% in volle eigendom toebehoren aan de schenker en/of diens familie. Echter, voormeld percentage wordt verlaagd tot 30% in volle eigendom in een aantal specifieke gevallen, namelijk:
- indien er samen met 1 andere aandeelhouder/vennoot (en/of diens familie) 70% in volle eigendom wordt aangehouden; of
- indien er samen met 2 andere aandeelhouders/vennoten (en/of diens familie) minstens 90% in volle eigendom wordt gehouden.

Holdingstructuren
Ook holding-vennootschappen kunnen onder de vrijstelling kwalificeren, zelfs wanneer zij an sich niet als een familiale vennootschap kunnen worden beschouwd. 
Voorwaarde is dat zij houdster zijn van minimaal 30% van de aandelen van minstens 1 directe dochtervennootschap die aan de voorwaarden (en met zetel binnen de EER) voldoet om een familiale vennootschap/onderneming te zijn. De vrijstelling is echter wel beperkt tot de netto-waarden: de waarden van de participatie aan aandelen in de kwalificerende dochtervennootschap.

Patrimoniumvennootschappen
Voor de zogenaamde vennootschappen zonder reële economische activiteit (vb. patrimoniumvennootschappen) geldt een uitsluiting van voormelde vrijstelling.

Hoe worden deze uit de overige vennootschappen gepuurd?
De uitsluiting geldt, behoudens tegenbewijs van de begiftigde, indien uit de (geconsolideerde) jaarrekening van minimaal 1 van de 3 boekjaren voorafgaand aan de datum van authentieke schenkingsakte cumulatief blijkt dat:
- de bezoldigingen, sociale lasten en pensioenen een percentage gelijk aan of lager dan 1,50% van de totale activa uitmaken;
en
- de terreinen en gebouwen meer dan 50% van de totale activa uitmaken.

 c)      Hoe wordt de vrijstelling bekomen?
De vrijstelling van schenkingsrechten van artikel 140bis W.Reg. is slechts toepasselijk bij cumulatieve toepassing van de volgende voorwaarden:
- de schenking van activa of aandelen wordt verleden bij authentieke akte;
- in de akte verklaren de begiftigden (1) dat ze aanspraak willen maken op de vrijstelling en (2) dat de voorwaarden voor de vrijstelling vervuld zijn;
- bij de akte wordt een origineel attest gevoegd, uitgereikt door de ambtenaren van de Vlaamse Belastingdienst, waaruit blijkt dat de voorwaarden voor vrijstelling vervuld zijn. 

d)      Wat na de schenking?
Ook na het eigenlijke schenkingsmoment moeten een aantal voorwaarden gerespecteerd worden, en dit gedurende een termijn van 3 jaar. Het gaat om:
- de ononderbroken voortzetting van de activiteit (al dan niet via derden) van de familiale vennootschap/onderneming;
- de met toepassing van de vrijstelling geschonken onroerende goederen mogen niet hoofdzakelijk tot bewoning worden bestemd of aangewend;
- de vennootschap (of directe dochtervennootschap) moet een nijverheids-, handels-, ambachts-, landbouwactiviteit of een vrij beroep blijven uitoefenen;
- voor elk van de drie “geviseerde” jaren een (geconsolideerde) jaarrekening wordt opgemaakt en deze wordt gepubliceerd in overeenstemming met de toepasselijke boekhoudwetgeving;
- er mag geen daling van het kapitaal gebeuren, noch door uitkeringen, noch door terugbetalingen;
- tenslotte mag er geen zetelverplaatsing gebeuren naar een land buiten de Europees Economische Ruimte.

Hoewel het bijkomende addendum bij voornoemde beslissing nog niet gepubliceerd is, heeft de btw-Administratie op 9 januari een eerste toelichting gegeven bij haar beslissing.

De onmiddellijke aftrekbeperking in functie van het beroepsgebruik zal – wat roerende goederen betreft – niet retroactief dienen toegepast te worden tot 1 januari 2011. Derhalve dient er geen btw-herziening te gebeuren ten aanzien van bedrijfsmiddelen waarvoor het belastbaar feit zich in de loop van 2011 heeft voorgedaan en waarbij – wat bedrijfswagens betreft – nog werd teruggevallen op de forfaitaire voordelen alle aard inzake directe belastingen.

Vanaf 1 januari 2012 dient het beroepsgebruik van roerende bedrijfsmiddelen echter onmidddellijk beperkt te worden. Hoe de btw-Administratie dit praktisch gaat uitwerken, dient nog afgewacht te worden tot nadere publicatie van het addendum. Wat betreft bedrijfswagens wordt het ongetwijfeld kilometertellen: leve de administratieve vereenvoudiging !

Er wordt ondermeer verduidelijking verschaft bij de facturatieregels voor internationale handelingen.

Als hoofdregel stelt men dat de facturatieregels worden bepaald door de lidstaat waar de dienst of levering plaatsvindt. Zij bepaalt de regels waaraan de factuur moet voldoen. Hierop zijn twee uitzonderingen :
- indien de afnemer, gevestigd in een andere lidstaat, de BTW moet voldoen via verlegging van heffing, of;
- indien de levering of dienst buiten de Europese Gemeenschap plaatsvindt,
dan zijn toch de regels van de lidstaat waar de leverancier of dienstverrichter is gevestigd, van toepassing.

Ook niet in de EU gevestigde leveranciers van een dienst of levering die plaatsvindt in de EU, zullen een factuur moeten uitreiken die voldoet aan de facturatieregels van de lidstaat van de EU waar de levering of dienst plaatsvindt.

Hiernaast zouden de factuurvermeldingen worden versoepeld. In plaats van de vermelding van het toepasselijke artikel van de BTW richtlijn of de nationale wet, zou de vermelding ‘BTW verlegd’ volstaan. In geval van vrijstelling van BTW, zou de vermelding ‘vrijgesteld’ op de factuur voortaan volstaan.

Voorts wordt meer duidelijkheid verschaft in verband met elektronische facturen. Om van een elektronische factuur te kunnen spreken, moet de factuur elektronisch worden verzonden en ontvangen. Dit geldt bvb. voor facturen die als pdf, XML of fax in bijlage van een e-mailbericht worden verzonden en ontvangen. De ontvanger moet de toepassing van elektronische facturatie aanvaarden. Dit mag expliciet of impliciet gebeuren, vb. door betaling van de factuur. In de Belgische wetgeving wordt voorlopig nog steeds de expliciete aanvaarding vereist.

Hiernaast moet de authenticiteit en de integriteit van de factuur worden gewaarborgd. De belastingplichtigen mogen zelf bepalen op welke manier zij deze waarborgen garanderen. Hiervoor zouden volgens het commentaar van de Europese Commissie naast bvb. een geavanceerde digitale handtekening ook sluitende bedrijfscontroles die een betrouwbaar controlespoor tussen factuur en prestatie aantonen, kunnen voldoen.

Wettelijke boeken worden gedurende zeven jaar bewaard te rekenen van 1 januari van het jaar dat op de afsluiting van de boekhouding volgt. Verantwoordingsstukken worden zeven jaar bewaard in originele vorm of in afschrift. Stukken die niet strekken tot bewijs jegens derden worden drie jaar bewaard, het is de onderneming zelf die oordeelt of stukken al dan niet tot bewijs jegens derden kunnen strekken. In tegenstelling tot een ouder advies van de CBN wordt in het nieuwe advies namelijk niet langer bepaald wat onder dergelijke stukken wordt bedoeld.

De CBN meent dat voor ontbonden vennootschappen de bewaringstermijn voor boeken en verantwoordingsstukken kan worden gereduceerd tot vijf jaar aangezien de zevenjarige bewaringstermijn enkel toepasselijk is voor bestaande rechtspersonen. Door de sluiting van de vereffening is de rechtspersoon (en zijn vermogen) immers verdwenen maar geldt overeenkomstig het Wetboek van vennootschappen nog een passieve rechtspersoonlijkheid gedurende vijf jaar te rekenen vanaf de bekendmaking van de sluiting van de vereffening. Na deze periode is de vennootschap definitief verdwenen en kan zij ook niet meer door derden worden aangesproken (Cass. 22 maart 1962, Pas 1962 I, 807).

Rv-on-web is een snelle, gebruiksvriendelijke en veilige elektronische manier om uw aangifte in de roerende voorheffing in te dienen. Bijkomend voordelen zijn dat de verschuldigde roerende voorheffing automatisch wordt berekend, een ontvangstbewijs wordt afgeleverd en de aangiften ook achteraf nog kunnen worden geconsulteerd.

De applicatie levert meteen een gestructureerde mededeling op basis waarvan de betaling kan worden uitgevoerd op volgend centraal rekeningnummer: BE79 6792 0022 1033, PCHQ BE BB van de Ontvanger Roerende voorheffing, Koning Albert II-laan 33, bus 42 te 1030 Brussel.

Indienen op papier kan ook nog maar moet zich dan wenden tot vier nieuwe diensten, afhankelijk van het gewest waar de belastingschuldige zijn fiscale woonplaats heeft.

Weet dat de Belgische fiscus in een dergelijk geval zal besluiten tot een btw-herziening in hoofde van de overdrager voor zover althans de herzieningstermijn niet verstreken is (Circulaire nr. 46/2009 dd. 30 september 2009).

De overdracht van een algemeenheid van goederen of van een bedrijfsafdeling wordt overeenkomstig de artikelen 11 en 18, § 3 W. BTW niet als een levering of een dienst aanzien wanneer de overnemer een BTW-belastingplichtige is die de BTW, indien ze ingevolge de overdracht zou verschuldigd zijn, geheel of gedeeltelijk zou kunnen aftrekken. In dat geval wordt de overnemer immers geacht de persoon van de overdrager voort te zetten.

Hoewel de Belgische fiscus – in navolging van Europese rechtspraak – in voornoemde circulaire erkend heeft dat niet alle bestanddelen van de onderneming of afdeling dienen te worden overgedragen voor een btw-neutrale overdracht en de overdracht dient beoordeeld te worden in hoofde van de overnemer, is de fiscus teruggekomen van zijn eerder aangenomen standpunt om geen btw-herziening te eisen bij de verhuur van het onroerend goed waarin de exploitatie wordt voort gezet.

De overdrager dient dezelfde rechten over te dragen als die hij zelf had op het onroerend goed. Eigendom bij de overdrager vereist dus ook eigendom bij de overnemer, aldus de fiscus. Bij een loutere verhuur zal zich derhalve een btw-herziening opdringen.

Het Hof van Justitie ziet de zaken enigszins anders. Gelet op de aard van de uitgeoefende economische activiteit kan ook bij een verhuur van het onroerend goed de overdracht buiten btw-sfeer geschieden. De overnemer wordt immers in staat gesteld om de exploitatie op autonome wijze verder te zetten, en dit zelfs ongeacht het feit dat een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd op korte termijn opzegbaar is.

Of de fiscus zijn standpunt in overeenstemming zal brengen met de zienswijze van het Hof, valt af te wachten.

Stakers leveren geen prestaties en hebben dus ook geen recht op loon. Als de staking erkend wordt door de vakbond, zal de staker aanspraak kunnen maken op een stakingsvergoeding ten laste van de vakbond.
Daarnaast wordt de niet-stakende werknemer, die zijn contractueel bedongen arbeid verderzet, natuurlijk betaald voor zijn geleverde prestaties.

Een probleem stelt zich echter wanneer de werkwillige werknemer door een stakingsactie in de onmogelijkheid verkeert zijn arbeid uit te voeren. Deze werknemer kan uiteraard niet als een stakende werknemer beschouwd worden, daar hij niet vrijwillig de uitvoering van zijn arbeidsovereenkomst staakt. Heeft deze werknemer recht op gewaarborgd dagloon?

Indien het gaat om een aangekondigde staking, dan moet de werknemer de nodige maatregelen nemen om zich naar het werk te begeven. Als de werknemer met vertraging of niet op zijn werk aankomt zal hij het bewijs moeten leveren dat hij voldoende inspanningen heeft gedaan om zich naar het werk te begeven om recht te hebben op gewaarborgd loon.

Om recht te hebben op gewaarborgd loon moet:
- de werknemer zich normaal naar het werk begeven en arbeidsgeschikt zijn;
- de oorzaak van zijn afwezigheid of vertraging overkomen zijn op weg naar het werk en onafhankelijk van de wil van de werknemer.

Wanneer de werkwillige werknemer zich normaal naar het werk begeeft en het werk niet kan aanvatten of voortzetten door een stakingsactie wordt zijn arbeidsovereenkomst voor de niet gepresteerde uren geschorst. De werkgever zal voor deze niet gepresteerde uren geen loon moeten betalen.

De vraag stelt zich als de werknemer op een stakerspiket stuit voor de ingang van de firma of de KMO-zone, is hij dan op het werk aangekomen? De meningen hieromtrent zijn verdeeld en ook sterk afhankelijk van de situatie. In dergelijke situatie moet de werknemer bewijzen dat hij voldoende inspanningen heeft geleverd om op het werk te geraken om recht te hebben op gewaarborgd loon..

In bepaalde gevallen kan staking een vorm van overmacht uitmaken, namelijk als:
- de werkstaking onvoorzienbaar en onvermijdelijk is;
- de werkstaking het de werkgever onmogelijk maakt zijn werkwillige werknemers verder tewerk te stellen;
- de werkstaking geen fout uitmaakt, die toerekenbaar is aan de werkgever.

De overmacht ontheft de werkgever van de verplichting om de niet-stakers te laten werken en hun loon uit te betalen. Bij overmacht ingeval van staking kan de RVA tussenkomen en de niet-stajers een werkloosheidsuitkering uitbetalen.

In geval van staking kan de ondernemers geen uitzendkrachten tewerkstellen en kan hij geen werknemer met een vervangingsovereenkomst tewerkstellen ter vervanging van een stakende werknemer.

Kan de werkgever optreden bij staking?

Wanneer de werkgever vreest voor zijn eigendom, de veiligheid van zijn klanten of werkwillig personeel kan hij een interventie van de politie vragen

Wanneer de gevolgen van de staking in zijn onderneming onevenwicht zijn ten opzichte van het beoogde doel van de stakingsactie kan de werkgever met een éénzijdig verzoekschrift aan de rechter van de rechtbank van eerste aanleg vragen om op zeer korte termijn de nodige maatregelen te treffen. Met deze procedure doet de rechtbank uitspraak over het geschil zonder dat hij daarbij de werknemers of vakbonden in het conflict hoort. De werkgever kan dit verzoekschrift aanwenden van zodra een aantal rechten en plichten worden geschonden. De inbreuken worden vastgelegd door een gerechtsdeurwaarder.

De rechtbank kan een dwangsom opleggen indien de rechtelijke beslissing niet wordt gerespecteerd. Deze dwangsom is afhankelijk van het aantal inbreuken, het aantal dagen vertraging bij uitvoering van de rechterlijke beslissing, …