Omdat de problemen in de landbouwsector aanhouden, komt er een verlenging van de “tijdelijke” crisismaatregelen tot 2012 bij wet van 7 november 2011.

Hierna volgt een overzicht van de maatregelen.

In de vennootschapsbelasting geldt thans een speciaal, gunsttarief van 5% voor gewestelijke kapitaal- en interestsubsidies die in tijdens de jaren 2008 tot 2012 aan landbouwers worden betaald om immateriële en materiële vaste activa aan te schaffen of tot stand te brengen.

Voorwaarde is dat de activa die met de subsidies gekocht worden, drie jaar in de onderneming blijven en afschrijfbaar zijn.

In de personenbelasting zijn de voornoemde subsidies vrijgesteld van belasting.

Bovendien worden zoogkoeienpremies en premies in het kader van de bedrijfstoeslagrechtenregeling belast aan een voordelig tarief van 12,5% (in plaats van 16,5%), tenzij samenvoeging met andere inkomsten voordeliger is. Deze maatregel geldt nu ook voor de premies die zijn toegekend tijdens de jaren 2008, 2009, 2010, 2011 en 2012. Let er wel op dat dit gunstregime alleen van toepassing is in de personenbelasting.

De wet van 7 november 2011 is in werking getreden op 26 november 2011.

In een viertal artikels kan u een overzicht vinden wat de impact van deze maatregelen is op de vennootschapsbelasting, personenbelasting en de indirecte belastingen. Tenslotte bespreken we kort de gevolgen voor wat betreft het deel diverse andere fiscale inkomsten.

Hier kan u het volledige begrotingsakkoord terugvinden. Lees bladzijden 78 en 79 van het akkoord en u zal begrijpen dat het ‘werkstuk’ uitblinkt in vaagheid.

Notionele interestaftrek
Het tarief van de notionele interest wordt vastgelegd op 3%, voor KMO’s op 3,5%. De huidige verhoging met 0,5% blijft dus gelden.

Naar de toekomst toe wordt de overdraagbaarheid afgeschaft. De notionele intrestaftrek die in het belastbaar tijdperk niet kan worden toegepast is dus verloren.

De notionele interestaftrek die bedrijven tot en met 2011 hebben opgebouwd door de overdraagbaarheid van niet-toegepaste aftrek, zal wel verder in aftrek kunnen worden gebracht.

Deze aftrek wordt weliswaar beperkt in die zin dat het bedrag aan aftrek maximum 60% van de belastbare basis. Deze beperking geldt dan weer niet voor het eerste miljoen van de belastbare basis. Het bedrag dat door deze beperking niet kan worden afgetrokken wordt overgedragen naar het volgende belastbaar tijdperk zodat de ‘stock’ volledig kan worden uitgeput.

Er werden geen wijzigingen aangebracht aan de berekeningswijze van de belastbare basis.

Meerwaarden op aandelen
Meerwaarden gerealiseerd op aandelen die de vennootschap minder dan een jaar in bezit houdt worden belast tegen 25%. Deze meerwaardebelasting geldt enkel in de vennootschapsbelasting en niet voor natuurlijke personen. De minderwaarden blijven niet aftrekbaar.

IPT
Momenteel kunnen bedrijfsleiders een aanvullend pensioen opbouwen via een pensioenfonds of groepsverzekering maar ook binnen de vennootschap via een interne pensioenvoorziening.

Deze interne pensioenvoorziening (provisie in de vennootschap) wordt niet meer toegelaten. De individuele pensioenverbintenissen ten gunste van de onafhankelijke bedrijfsleiders zullen moeten worden veruitwendigd via een verzekeringsmaatschappij of een pensioenfonds.

De taks van 4,4% op de verzekeringsovereenkomsten zal van toepassing zijn op deze verzekeringspremies. Voor bestaande interne provisies wordt in een overgangsperiode voorzien. Deze moeten worden veruitwendigd binnen een termijn van 3 jaar. Voor deze provisies zal ook een gunstiger belastingtarief, zijnde 1,75% op de verzekeringspremies van toepassing zijn.

Thin capitalization
Er wordt een nieuwe thin cap regel ingevoerd voor intragroepsleningen die een rem zet op de aftrekbaarheid van interesten voor leningen.

Momenteel zijn interesten niet aftrekbaar indien en in de mate het totale bedrag van de leningen hoger is dan 7 maal de som van de belaste reserves bij het begin van het belastbaar tijdperk en het gestort kapitaal bij het einde van dit tijdperk.

Deze ratio eigen vermogen/vreemd vermogen zal worden teruggebracht naar 1/5.

Groene wagens
De korting op de factuur van 3% of 15% voor de aankoop van een milieuvriendelijke wagen wordt geschrapt. Wagens geleverd en ingeschreven voor het einde van 2011 kunnen nog genieten van de korting. Er zal overgangsmaatregel worden voorzien voor lopende bestellingen.

Een herwaardering mag geboekt worden wanneer er een duurzame en vaststaande meerwaarde is ontstaan in vergelijking met de boekwaarde van het actief.

Wanneer het actief noodzakelijk is voor de voortzetting van de onderneming mag de meerwaarde slechts worden uitgedrukt wanneer ze verantwoord is door de rentabiliteit van de onderneming of van het betrokken bedrijfsactief.

De verwerking in de boekhouding wordt hierna aan de hand van een voorbeeld besproken.

Voorbeeld. De aanschaffingswaarde van een gebouw bedroeg in jaar N = 350.000,00 euro. Het onroerend goed wordt lineair afgeschreven aan 3%. In jaar N+10 is er een duurzame meerwaarde ontstaan en besluit de raad van bestuur het gebouw te herwaarderen voor een bedrag van 250.000,00 euro.

Herwaardering van het gebouw

Jaarlijkse afschrijving van de geboekte meerwaarde
Geherwaardeerde vaste activa met een beperkte levensduur worden afgeschreven. De geboekte meerwaarde zal worden afgeschreven a rato van de resterende levensduur van het geherwaardeerde actief. In ons voorbeeld bedraagt deze afschrijvingstermijn nog 33-10 = 23 jaar.

De afschrijving op de aanschaffingswaarde = 350.000,00 x 3% = 10.500,00 euro
De jaarlijkse afschrijving op de meerwaarde = 250.000,00 / 23 = 10.869,57 euro

Overboeking naar de beschikbare reserves
De geboekte afschrijvingen op de meerwaarde worden fiscaal echter niet aanvaard. Boekhoudkundig mag daarom het afschrijvingsgedeelte van de herwaarderingsmeerwaarden naar de beschikbare reserves overgeboekt worden.

Deze overboeking is niet verplicht. De fiscale correctie voor de geboekte afschrijvingen op de meerwaarde kan ook extracomptabel, via de aangifte in de vennootschapsbelasting, gebeuren. In dit geval voegt men het bedrag van de afschrijvingen toe aan de belastbare gereserveerde winst via het Vak I. A.b) “belastbaar gedeelte van de herwaarderingsmeerwaarden”.

Duurzame meerwaarde stemt niet meer overeen met de werkelijkheid
Wanneer op een bepaald ogenblik de meerwaarde niet meer bestaat of er een minderwaarde is ontstaan, moet de meerwaarde voor het gedeelte dat ze nog niet werd afgeschreven onmiddellijk worden afgeboekt.

Voorbeeld. in jaar N + 20 stelt de raad van bestuur vast dat de meerwaarde geen correcte voorstelling meer is van de werkelijkheid. Het nog niet afgeschreven gedeelte bedraagt = 250.000,00 – (10.869,57 x 10) = 141.304,30 euro

Hoe wordt de ontvangen subsidie nu fiscaal behandeld in hoofde van de onderneming?

Indien de activiteiten niet worden uitgeoefend via een vennootschap is de regeling eenvoudig en doorzichtig: deze zijn volledig belastbaar aan de progressieve tarieven in de personenbelasting.

Indien de activiteiten wel worden uitgeoefend via een vennootschap moeten we in bijzonder de artikelen 193bis en 193ter WIB 1992 erbij nemen.

Hieruit kunnen we afleiden dat de volgende subsidies en premies vrijgesteld worden van vennootschapsbelasting:
• De tewerkstellings- en beroepsoverstappremies die door de bevoegde gewestelijke instellingen worden toegekend aan vennootschappen en die beantwoorden aan bepaalde voorwaarden;
• Kapitaal- en intrestsubsidies die door de gewesten in het kader van de economische expansiewetgeving worden toegekend om immateriële en materiële vaste activa aan te schaffen of tot stand te brengen;
• Premies en kapitaal- of intrestsubsidies op materiële en immateriële vaste activa die worden toegekend in het raam van de steun aan onderzoek en ontwikkeling door de bevoegde gewestelijke instellingen.

De ontvangen subsidies die worden verkregen door een beroep te doen op de KMO-portefeuille kwalificeren niet onder bovenstaande premies en subsidies. Bijgevolg moet worden besloten dat de ontvangen subsidies inzake de KMO-portefeuille door vennootschappen volledig dienen te worden onderworpen aan de vennootschapsbelasting.

“Hoe moet ik deze aftrek aangeven?”
De fiscaliteit bestaat niet alleen uit wetgeving maar ook uit een reeks van formulieren, wie deze aftrek wil bekomen moet het bijzondere formulier 276U toevoegen bij zijn fiscale aangifte. Het formulier 276U, en tal van andere nuttige fiscale formulieren, kunt u hier terugvinden.

“Hoe bereken ik de investeringsaftrek?”
De investeringsaftrek is een bepaald percentage van de aanschaffingswaarde. Men vertrekt van de basisaftrek, dit is een geïndexeerd cijfer van de consumptieprijzen, dat schommelt tussen de 3,5% en de 10,5%. Voor aanslagjaar 2010 wordt er gerekend aan 5,5%. Aanslagjaar 2011 neemt 3,5% als basisaftrek percentage.

De verhoogde investeringsaftrek van 10% is enkel van toepassing in bepaalde gevallen, betreffende: “Octrooien”, “Vaste activa voor O&O met effect op het leefmilieu”, “Vaste activa met als doel de terugwinning van energie”.

Deze fiscale aftrek staat bekend als een éénmalige aftrek, toch is het mogelijk om te opteren voor een spreiding in de tijd. Deze spreiding betreft 10,5% voor aanslagjaar 2011, dit enkel voor natuurlijke personen met minder dan 20 werknemers. Milieuvriendelijke investeringen kunnen rekenen op een verhoging tot 20,5%.

Hieronder een overzicht van de algemene gangbare tarieven:

We vestigen de aandacht in het bijzonder op “zonnepanelen”. In aanmerking komen investeringen van zonnepanelen met als doel:
- Thermische omzetting van zonne-energie: zonne-energie die gebruikt wordt voor de werking van boilers en verwarmingsinstallaties;
- Zonne-energie met als doel de rechtstreekse productie van elektriciteit.

Een laatste maar niet onbelangrijk investering die in aanmerking komt voor deze fiscale aftrek is deze die gebeurd in de nodige apparatuur voor de productie van mechanische, thermische of elektrische energie.

Voorheen dienden ondernemingen in te tekenen op een zogenaamde ‘call’ en was er geen zekerheid dat hun ecologische investering (milieu-investeringen en investeringen in energiebeleid) in aanmerking zou komen voor de ecologiepremie.

De nieuwe steunmaatregel EP-plus biedt aan de onderneming meer duidelijkheid en zekerheid. Een bedrijf dat aan de gestelde voorwaarden voldoet zal exact kunnen berekenen hoeveel de steun bedraagt en is zeker dat ze de aangevraagde subsidie ook zal ontvangen.

Alle kleine, middelgrote of grote ondernemingen, zowel natuurlijke personen als vennootschappen met een ‘aanvaardbare’ activiteit die ecologische investeringen uitvoeren in het Vlaamse Gewest kunnen de ecologiepremie aanvragen. Uitgesloten vennootschapsvormen zijn de tijdelijke handelsvennootschap, de maatschap, de feitelijke vereniging en de stille handelsvennootschap.

De ecologische investering dient te zijn opgenomen in een lijst met zo een 150 tal technologieën en dienen door de onderneming zelf geëxploiteerd worden. De investering mag pas starten na de indieningdatum van de aanvraag en moet binnen de 6 maanden na de beslissing tot toekenning van de ecologiepremie worden gerealiseerd. Het is dus van belang eerst de premie aan te vragen en dan pas tot investeren over te gaan.

De toegekende subsidie is vrijgesteld van vennootschapsbelasting. Het bedrag van de subsidie wordt door drie factoren bepaald, namelijk de grootte van de onderneming, de ecoklasse van de investering en de subsidiebonus. De steun kan van 5 tot 30 % van de investering bedragen, eventueel nog aangevuld met een bonus en kan maximaal 1.000.000,00 euro bedragen. De subsidie wordt in drie schijven uitbetaald.

Heeft uw onderneming plannen om een duurzame of energiezuinige investering te maken? Bekijk dan eerst even samen met uw Alaska adviseur of er aanspraak kan gemaakt worden op de ecologiepremie.

Vandaag worden de aangiften in de vennootschapsbelasting ingediend door middel van PDF. Elk formulier wordt omgezet naar een PDF bestand en via een ingebouwde controle wordt nagegaan of elke bijlage ook effectief meegestuurd wordt.

Voor aanslagjaar 2011 wordt Vensoc vervangen door Biztax, een nieuw platform dat de aangiften vennootschapsbelasting zal ontvangen via internet.

De grootste wijziging zit hem in het formaat waarmee gewerkt zal worden. Uw aangiften en bijlagen zullen niet langer via PDF maar via XBRL verstuurd worden. Hetzelfde formaat als waarin uw jaarrekening vandaag wordt neergelegd bij de Nationale Bank. De enige documenten die nog via PDF meegestuurd moeten worden zijn de jaarrekening, de verslagen aan en van de algemene vergadering, de interne jaarrekening en andere bijlagen.

Voor de volmachthouders biedt het nieuwe platform de mogelijkheid om tot 25 aangiften mee te sturen. Een andere wijziging zit hem in het feit dat de FOD Financiën nu ook voorstellen doet hoe de verworpen uitgaven en de afschrijvingstabel er uit moeten zien.

In latere stadia zullen ook de rechtspersonenbelasting en de aangifte niet-inwoners/vennootschappen overgezet worden naar het Biztax platform.

Indien u hier vragen bij heeft kan u terecht bij de FOD Financiën, informatie over de praktische werking van uw softwarepakket kan u bekomen bij uw huidige leverancier.

Het ligt derhalve in de lijn van de verwachtingen dat bij een fiscale controle de aftrek van privé-investeringen of -kosten nog meer de aandacht van de controleur zal krijgen. De bewijslast van aftrekbaarheid ligt immers bij de belastingplichtige vennootschap.

Wanneer een vennootschap een investering doet en de kosten in aftrek wil brengen in de vennootschapsbelasting, zal de vennootschap bijgevolg dienen te bewijzen dat de investering of de kost in kwestie is geschied in overeenstemming met “de activiteit of het maatschappelijk doel” van de vennootschap.

Criterium: vennootschapsactiviteit of maatschappelijk doel?

In eerste instantie dient gekeken te worden naar het maatschappelijk doel van de vennootschap, zoals opgenomen in de statuten. De zeer ruime omschrijving van het vennootschapsdoel biedt evenwel geen oplossing aangezien ook de gebruikelijke activiteit van de vennootschap bekeken wordt.

Niettegengstaande de gebruikelijke dagelijkse activiteiten van de vennootschap een objectief te controleren begrip is, blijft de toetsing van de uitgave aan de activiteit van de vennootschap een feitenkwestie. Het staat wel vast dat een alleenstaande en uitzonderlijke verrichting, ook al valt deze onder de formulering van het statutair doel, niet zal weerhouden worden.

Een allesomvattende stijlclausule in het statutair doel biedt dus geen soelaas.

De Wet van 12 januari 2010 tot wijziging van het Wetboek van vennootschappen en tot vaststelling van de modaliteiten van de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid Starter werd gepubliceerd in het Belgisch Staatsblad van 26 januari 2010. De inwerkingtreding dient evenwel nog bij afzonderlijk Koninklijk Besluit vastgesteld te worden.

Met de BVBA Starter wil de regering evenwel niet enkel de economische crisis het hoofd bieden maar ook een alternatief geven aan startende ondernemers voor de soepele vennootschapsvormen naar buitenlands recht (zoals de Britse Private Limited Companies (Ltd.), met een kapitaalsinbreng van slechts 1 euro, geen oprichtersaansprakelijkheid, geen financieel plan).

Het nadeel van dergelijke buitenlandse vennootschappen is dat er minder wettelijke waarborgen zijn voor wie met hen handelt.

Het Belgische rechtssysteem voorziet met de BVBA Starter nu ook in een vennootschapsvorm die makkelijk toegankelijk is voor beginnende ondernemers, zonder afbreuk te doen aan de garanties van de schuldeisers en Belgische ondernemers.

Via deze nieuwe ondernemingsvorm krijgt de ondernemer toegang tot de voordelen van de klassieke BVBA, waaronder een afscherming van het familie- en privébezit van de vennoten tegen het ondernemingsrisico en over het algemeen een gunstiger fiscaal statuut. Bovendien is de beperkte kapitaalsinbreng goed voor kandidaat-starters die moeilijk geldschieters vinden, en sluit de verplichte begeleiding uit dat onbezonnen starters zonder voorbereiding, noch financieel engagement een eigen onderneming start.

De belangrijkste voorwaarden en vereisten voor de oprichting van de BVBA Starter zijn de volgende.

1/ De BVBA Starter kan enkel opgericht worden door natuurlijke personen die bovendien geen effecten mogen bezitten in een andere vennootschap met beperkte aansprakelijkheid die 5% of meer van de stemrechten in deze andere vennootschap vertegenwoordigen en voor zover deze geen vijf voltijdse werknemers tewerkstelt.

De aandelen van de BVBA Starter kunnen ook enkel worden overgedragen aan natuurlijke personen zolang zij het statuut Starter heeft.

2/ De zaakvoerder van de BVBA Starter is verplicht een natuurlijke persoon.

3/ Het minimumkapitaal van de BVBA Starter kan vrij door de oprichter gekozen worden, en bedraagt minimaal 1 euro (en maximaal 18.550 euro).

Ten laatste vijf jaar na de oprichting of zodra de BVBA Starter vijf voltijdse werknemers tewerkstelt, moet het kapitaal worden verhoogd en verliest de vennootschap het statuut Starter. Men moet dan omvormen naar een andere vennootschapsvorm met een minimumkapitaal van 18.550 euro, waarvan minstens 6.200 euro volstort is. Het meest aannemelijk is dat gekozen wordt voor de klassieke BVBA. Het reservefonds (zie hierna) kan geïncorporeerd worden in kapitaal.

Na drie jaar vanaf de oprichting zijn de vennoten bovendien hoofdelijk gehouden voor het eventuele verschil tussen het minimumkapitaal voor een BVBA ten bedrage van 18.550 euro en het bedrag van het kapitaal van de BVBA Starter.

4/ De oprichters moeten zich bij het opstellen van het financieel plan laten bijstaan door een expert (erkende boekhouder, extern accountant, bedrijfsrevisor).

5/ De oprichtersaansprakelijkheid gedurende de eerste drie jaar blijft behouden, zij het dat gekeken wordt of het eigen vermogen en de ondergeschikte middelen van de BVBA Starter bij de oprichting kennelijk ontoereikend waren.

6/ De BVBA Starter dient geen wettelijke reserve aan te leggen, maar de algemene vergadering dient jaarlijks wel een bedrag in te houden van minstens 1/4 van de nettowinst voor de vorming van een reservefonds. Deze verplichting tot inhouding houdt op zodra het reservefonds een bedrag heeft bereikt gelijk aan het verschil tussen het minimumkapitaal van een BVBA van 18.550 euro en het kapitaal van de BVBA Starter.

7/ Zolang de vennootschap het statuut van Starter heeft, dient zij dit te vermelden in haar rechtsvorm: BVBA Starter (afgekort: S-BVBA).

Het enthousiaste onthaal van de BVBA Starter dient evenwel enigszins getemperd te worden.

Een eventuele winstuitkering door de BVBA Starter is beperkt, wil men het voordeel van het verlaagd tarief (24,98%) in de vennootschapsbelasting niet verliezen: maximum 13% van het gestort kapitaal mag als dividend uitgekeerd worden. Meer concreet betekent dit voor een BVBA Starter met een startkapitaal van 1 euro dat er de eerste jaren géén dividenduitkeringen mogelijk zullen zijn, tenzij er 33,99% vennootschapsbelasting wordt betaald.

Ook de verplichte aanleg van een reservefonds ten belope van 25% van de nettowinst neemt een hap uit de resultaten van de BVBA Starter. Bij een klassieke BVBA bedraagt de afhouding voor de aanleg van de wettelijke reserve slechts 5%. De verplichting tot afhouding voor de BVBA Starter blijft gelden tot het reservefonds het bedrag heeft bereikt van het verschil tussen 18.550 euro en het geplaatst kapitaal (minimum 1 euro). Bij een klassieke BVBA wordt de grens van de wettelijke rerserve op 10% van het maatschappelijk kapitaal gezet.

Alles bij elkaar is de BVBA Starter een goed initiatief om beginnende ondernemers de mogelijkheid te bieden van de beperkte aansprakelijkheid te genieten, zonder een groot startkapitaal te moeten hebben of zoeken. Maar er zijn ook nadelige gevolgen aan verbonden die zich vooral zullen uiten wanneer de onderneming reeds in haar beginjaren succesvol is.

Dat het met een VZW met commerciële activiteiten fiscaal fout kan lopen is reeds in het verleden veelvuldig gebleken. Dit hebben de organisatoren van Waregem Koerse recent nog kunnen ondervinden.

Een vereniging zonder winstoogmerk is in principe onderworpen aan de rechtspersonenbelasting. Dat betekent dat de vereniging in de praktijk veelal geen inkomstenbelastingen zal betalen. Binnen de rechtspersonenbelasting zijn immers maar een zeer beperkt aantal inkomsten belastbaar.

Wil een VZW echter onderworpen worden en blijven aan de rechtspersonenbelasting, dan mag zij geen onderneming (gaan) exploiteren en zich niet bezighouden met verrichtingen van winstgevende aard. Is dat wel het geval, dan wordt de VZW toch onderworpen aan de stukken duurdere vennootschapsbelasting alsof het een vennootschap zou betreffen.

De verleiding is derhalve groot om een commerciële activiteit te gaan onderbrengen in een VZW. De fiscus zal het evenwel niet nalaten dergelijke schijn-VZW’s aan te vallen en hen te herkwalificeren in een commerciële vennootschap.

In een arrest van januari 2010 heeft de Antwerpse rechtbank de fiscus gevolgd en een VZW tot een maatschap geherkwalificeerd, de meest eenvoudige vennootschapsvorm. En hier knelt het schoentje. Bij een maatschap zijn alle leden hoofdelijk aansprakelijk (dit wil zeggen “met hun hele hebben en houden”) voor alle schulden van de maatschap. Dus de oprichter(s), de penningmeester, de voorzitter, de secretaris, zelfs een lid van de VZW, kunnen te maken krijgen met de mogelijke gevolgen van deel te nemen aan een zogenaamde schijn-VZW.

Het bestuur van een VZW dient er dus zeer goed op te letten dat het geen doeloverschrijdende handelingen stelt. Men is sneller aansprakelijk dan gedacht. De afwezigheid van winstoogmerk is essentieel voor een VZW. Een gewaarschuwd man telt voor twee.